Tục đốt vàng mã từ góc nhìn văn hóa

  20:27 !! 30/08/2020

Đốt vàng mã từ lâu đã được xem như một tập tục truyền thống trong thờ cúng tổ tiên của người Việt. Tuy nhiên, việc làm này đang bị biến tướng, sai lệch khi nhiều người đốt vàng mã mà không hiểu hết ý nghĩa. Câu chuyện “trần sao âm vậy” trong những ngày lễ Vu Lan luôn là câu chuyện ngày càng nhận được sự quan tâm của xã hội. 

Đốt vàng mã là một phong tục cổ truyền của người Việt. Nhiều năm trở lại đây, chúng ta bắt gặp nhiều trên thị trường những mặt hàng vàng mã như giày cao gót, điện thoại, iPad, nhà lầu xe hơi, hình nhân mã… để “gửi” cho người đã khuất. Sự xuất hiện của những mặt hàng vàng mã biến tướng này suy cho cùng chỉ là sự lệch lạc, biến tướng từ nhận thức coi “trần sao, âm vậy”. Thực tế này phần nào đã thể hiện sự phát triển của đời sống kinh tế, mặt khác cũng cho thấy thực trạng vàng mã đang bị lạm dụng.

Đốt nhiều vàng mã không những gây ảnh hưởng đến kinh tế gia đình mà còn ảnh hưởng đến môi trường, an toàn giao thông.

Tín ngưỡng hay tôn giáo là sự phản ánh của thế giới thực. Con người luôn lấy sự tồn tại và nhu cầu của chính mình để xây dựng nên thế giới tâm linh của họ. Để việc tuyên truyền, khuyến nghị người dân hạn chế sử dụng vàng mã tràn lan đạt hiệu quả, người dân cần nhìn nhận một cách đúng đắn về vấn đề này. Đốt vàng mã là một phong tục cổ truyền của người Việt, được coi như một phương tiện kết nối giữa người sống và người chết, cõi dương và cõi âm, một cách thức để con người bày tỏ hiếu lễ đối với tổ tiên và thần linh. Tuy vậy, việc đốt vàng mã cũng có những tác hại nhất định, đặc biệt là việc đốt quá nhiều. Nhiều người nghĩ rằng đốt càng nhiều thì sẽ được càng nhiều lộc. Vô hình chung việc đốt vàng mã sẽ tạo điều kiện cho hoạt động mê tín dị đoan phát triển tràn lan. Việc đốt vàng mã quá nhiều sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường ở các khu di tích và nhà dân; dễ gây cháy nổ ở các nơi đốt vàng mã. Đặc biệt là ảnh hưởng đến kinh tế của mỗi gia đình.

Tục đốt vàng mã của người Việt được thực hiện từ bao đời nay, nhưng tập tục này đang bị lạm dụng, biến tướng làm mất đi nét đẹp trong truyền thống văn hóa tín ngưỡng của người Việt. Đốt vàng mã phần nào thể hiện sự thành tâm hướng về tiên tổ nhưng nếu quá đà, hành động ấy lại trở nên phản cảm và lãng phí. Suy cho cùng, hành lễ dù ở đâu, khi nào thì điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm, thành kính chứ không phải là những quy đổi vật chất theo số lượng.

Đây là một tập tục đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân nên việc cấm hoàn toàn việc đốt vàng mã là không khả thi. Chính vì vậy, ngoài biện pháp vận động nhân dân hạn chế sử dụng vàng mã, các lực lượng chức năng cũng cần tuyên truyền, nhắc nhở và có chế tài xử lý để người dân có ý thức đốt vàng mã theo quy định, đúng nơi, đúng chỗ để mùa lễ Vu Lan thực sự là ngày lễ ý nghĩa thể hiện lòng thành đối với tổ tiên.

Kim Dung