Phố Mật Sơn, nơi lưu giữ nghề thủ công mỹ nghệ

  13:02 !! 08/09/2019

Giữa trung tâm thành phố, từ mấy chục năm nay đã xuất hiện 1 ngôi làng nhỏ mà ở đó vẫn có những người thợ miệt mài gìn giữ nghề làm đèn kéo quân, đèn ông sao, đèn cá chép – những thứ đồ chơi truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc mỗi khi Tết Trung thu về.

Mỗi năm cứ đến dịp Tết Trung thu, trên thị trường lại tràn ngập những loại đồ chơi sản xuất theo kiểu công nghiệp, nhất là hàng Trung Quốc. Thế nhưng, bất chấp sự xuất hiện ngày càng nhiều của những thứ đồ chơi đó, tại phố Mật Sơn, phường Đông Vệ vẫn có những người thợ miệt mài gìn giữ nghề làm đèn kéo quân, đèn ông sao, đèn cá chép – những thứ đồ chơi truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Đến với phố Mật Sơn vào một ngày gần đến Tết Trung thu, không khí như rạo rực hơn bởi những chiếc đèn lồng, đèn ông sao, đèn kéo quân… rực rỡ sắc màu xanh, đỏ, tím, vàng. Một vài cô bé, cậu bé hớn hở đón Trung thu sớm với chiếc đèn ông sao xinh xắn trên tay, chạy tung tăng ngoài ngõ. Hiện nay phố Mật sơn có khoảng 50 gia đình vẫn đang lưu giữ nghề truyền thống làm đèn ông sao, vào thời điểm trước đêm rằm, trong phố có 70 gia đình làm nghề truyền thống làm đèn ông sao, nhà nào cũng đang rất bận rộn để sản xuất ra những chiếc đèn ông sao, đèn kéo quân phục vụ nhu cầu của người dân.

Nghệ nhân phố Mật Sơn bên những chiếc đèn kéo quân

Nằm đối diện với nhà văn hóa phố Mật Sơn 3, là 1 ngôi nhà rộng rãi của gia đình bà Lê Thị Thanh, mặc dù diện tích rất rộng thế nhưng những chiếc đèn kéo quân, ông sao cỡ đại đã chiếm phần lớn diện tích căn nhà, thậm chí có thời điểm gia đình bà phải mượn cả sân nhà văn hóa để hoàn thiện các loại đèn phục vụ nhu cầu chơi trung thu của nhân dân. Không nghỉ tay, vừa làm vừa trao đổi, bà Thanh cho biết “từ nhỏ đã thấy ông nội, rồi cha mình làm đèn kéo quân. Cứ nhìn mãi thành quen, sau đó bà tự mày mò và đã biết làm cho mình một chiếc đèn kéo quân, đèn ông sao”… Vài năm trở tại đây, nhu cầu chơi đèn Trung thu truyền thống của nhân dân ngày càng nhiều, có nhiều cơ quan, doanh nghiệp đặt những chiếc đèn có kích cỡ lớn và tiếng tăm làm đèn cuả gia đình bà cũng theo đó mà phát triển lên. Bà Thanh cho biết thêm, hiện nay trung bình những chiếc cỡ nhỏ, cao 50 – 60cm, bán buôn với giá 100.000 đồng/chiếc, bán lẻ 150.000 đồng/chiếc. Đặc biệt, gia đình bà  còn làm đèn kéo quân, đèn ông sao  cỡ đại cao từ 2 – 2,7m, bán với giá 3 – 15 triệu đồng.  Để làm được 1 chiếc đèn  ông sao thì đơn giản hơn đèn kéo quân, mỗi người có thể làm được 20 – 30 chiếc/ngày. Thế nhưng để làm được chiếc đèn kéo quân cần tỉ mỉ qua nhiều công đoạn, từ chẻ tre dựng thành hình lục lăng có hai đế, đến việc dán giấy, dán quân đèn… nên mỗi người chỉ làm được 1 chiếc/ngày. Trung thu năm nay, việc sản xuất đèn kéo quân, đèn ông sao của gia đình bà Thanh và các hộ dân trong phố  có sự khởi sắc hơn trước.

 Những người thợ đang làm đèn ông sao phục vụ trung thu năm 2019.

Đối với thế hệ trẻ em hình ảnh những cây đèn ông sao, đèn kéo quân, đèn cá chép từ lâu đã trở nên quen thuộc trong mỗi đêm Trung thu. Thế nên, các gia đình ở phố Mật Sơn dù khấm khá hay khó khăn đều cố gắng tự làm hoặc mua cho con cháu chiếc đèn ông sao, đèn kéo quân. Với những người thợ làm đèn, chơi đèn kéo quân, đèn ông sao truyền thống  là cả một nghệ thuật bởi cùng với dòng chảy của thời gian, những người làm nghề luôn trăn trở tìm cách cải tiến mẫu mã, cách thức chơi đèn kéo quân, nhưng vẫn gìn giữ được nét truyền thống của thứ đồ chơi này.

Hiện nay, đồ chơi Trung Quốc đang tràn ngập thị trường, trong đó có nhiều thứ đồ chơi tạo cho trẻ em tư tưởng bạo lực như súng đạn, kiếm, gươm… Đặc biệt, điều lo ngại hơn là chất lượng và sự an toàn đối với trẻ nhỏ khi sử dụng những thứ đồ chơi này. Trong khi đó, các loại đồ chơi truyền thống không chỉ đảm bảo an toàn mà còn nhắc nhở trẻ thơ nhớ về nguồn cội.

Rời phố Mật sơn chúng tôi vẫn còn nhớ mãi câu nói của bà Thanh: “Việc giữ được nghề hay không, không chỉ do chúng tôi mà còn phụ thuộc vào sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách, và đặc biệt là chính các bậc phụ huynh định hướng cho con em chơi các trò chơi dân gian”./.

Thu Hiền